Pancerium na facebook

Czołg średni Panther


Po udanych testach prototypu VK3002(M) rozpoczęto pracę nad czołgami przed seryjnymi. Dwa czołgi oznaczone indeksami V1 i V2 wyprodukowano we wrześniu 1942 roku. W listopadzie 1942 r. jeden z tych czołgów wyposażony w makietę wieży został przetestowany na poligonie. Po testach okazało się że wynikły problemy z zawieszeniem. Próbowano zaradzić temu ale w między czasie rozpoczęto seryjną produkcję. Czołg seryjny nazwano Pz.Kpfw. V Panther - Pantera.

Panther Ausf. D1
Panther Ausf. D1

Czołgi z serii Panther miały zawieszenie oparte na drążkach skrętnych, w podwoziu montowano 8 kół nośnych i dwa wiodące na bok maszyny. Koła nośne z kołnierzami gumowymi zostały umieszczone w dwurząd, 4 koła w rzędzie wewnętrznym i 4 w zewnętrznym. Podstawowym uzbrojeniem na Panterach było działo 75 mm KwK 42 L/70. Działa te były produkowane przez firmę Rheinmetall-Borsig w Dusseldorfie. Zapas amunicji do działa wynosił 79 pociski w Ausf. D i Ausf. A oraz 82 pocisków w Ausf. G. Uzbrojeniem dodatkowym były CKMy MG 34 później zamienione na MG 42. W ramach dodatkowej obrony przed piechotą na wieży montowano wyrzutnie granatów 26 mm „Nahkampfgerat”. Zapas granatów wynosił 12 szt. dymnych, 20 szt. odłamkowych i 24 szt. odłamkowo-zapalających. Do łączności używano radiostacji typu Fu 5. Czołg był wyposażony w automatyczny system gaszenia pożaru. Pierwsze 250 maszyn miały być ukończone do maja 1943 roku. Do tego Hitler domagał się by na Panterę zamontować działo 75 mm L/100. Jednak pracę nad konstrukcją tego działa nie zostały jeszcze ukończone. Pierwsza seryjna Pantera została wyprodukowana w zakładach firmy MAN 11 stycznia 1943 roku. Próbna partia od 1 do 20 maszyn została oznaczona indeksem Ausf. A. Czołgi były napędzane silnikiem Maybach HL 210P45, skrzynie biegów Zahnradfabrik ZF7. Grubość pancerza sięgała do 60 mm. Pierwsze Pantery były wykorzystywane w walce jako wsparcie pozostając na tyłach głównie chodziło o przeszkolenie załóg. W lutym 1943 r. przemianowano Panterę z Ausf. A na Ausf. D1.

Panther Ausf. D
Panther Ausf. D

Kolejna seria produkcyjna Panter otrzymała indeks Ausf. D. W tych czołgach zmodyfikowano wieżyczkę dowódcy, działo oraz podniesiono opancerzenie do 80 mm. Zastosowano nowe silniki Maybach HL 230P30 i skrzynie biegów typu AK 7-200. Pantery produkowane w pierwszej połowie 1943 r. miały wieżyczkę dowódcy zunifikowaną z czołgiem Tygrys. Później zastąpiono ją nową wieżyczką dysponującą 7-mioma wizjerami peryskopowymi oraz platformę do montażu dodatkowego CKMu. Po bokach wieży zamontowano wyrzutnie granatów dymnych 90 mm NbK 39.

Zimmerit na czołgu Panther
Zimmerit na czołgu Panther

W Panterach produkowanych od drugiej połowy 1943 r. opancerzenie było pokrywane zimmeritem – ceramiczną masą przeciwdziałającą miną magnetycznym. Do ochrony przed pociskami kumulacyjnymi dodatkowo montowano po bokach pancerne płyty o grubości 5 mm. Pierwsza seria Panter miała być ukończona do 12 maja 1943 roku. Lecz 77 czołgów zbudowanych w lutym i marcu 1943 r. nie przeszło testów. Dopiero pod koniec maja 1943 r. wermacht otrzymał 324 Pantery z których utworzono 10 pancerną brygadę. Te czołgi wzięły udział w operacji „Cytadela”. Po przegranej bitwie pod Kurskiem, planowano uzupełnić stracone czołgi produkując co miesiąc 250 Panter. Lecz do września 1943 r. ukończono tylko 120 maszyn. Dodatkowo w październiku tego samego roku doszło do nalotów bombowych w trakcie których ucierpiały zakłady firmy MAN, produkcja w tym miesiącu wyniosła 120 czołgów. Kolejne 257 Panter udało się wyprodukować w listopadzie 1943 roku.

Panther Ausf. A
Panther Ausf. A

Kolejną modyfikacją Pantery był czołg z indeksem Ausf. A produkowany od października 1943 roku. Do zmian w tym modelu zalicza się: wprowadzenie CKMu w jarzmie kulowym z przodu czołgu, zlikwidowano luk do wyrzucania zużytych łusek. Zamiast dwóch przednich reflektorów zaczęto montować pojedynczy. Binokularny celownik TZF12 zastąpiono monokularnym celownikiem TZF12a. Zmniejszono kąt nachylenia działa z 20o do 18o.

Panther Ausf. G
Panther Ausf. G

Następną modyfikacją czołgu był Ausf. G produkowany w masowych ilościach - 3740 czołgów. Tą serie Panter budowano od marca 1943 roku. W tym modelu wprowadzono następujące zmiany. Boczne płyty pancerne pogrubiono do 50 mm i nachylono o 61o w poprzednich Panterach nachylenie wynosiło 50o. Przednia płyta pancerna wieży utyła do 110 mm. Cześć czołgów późniejszej produkcji otrzymało zmodyfikowane jarzmo działa. Wprowadzono również zamiany w przedziale napędowym m.in. w chodzeniu i samym silniku.

Koła bez gumowych kołnierzy
Koła bez gumowych kołnierzy

Prowadzono pracę nad kołami nośnymi pozbawionymi gumowych kołnierzy. Powstał pojedynczy egzemplarz pantery Ausf. G wyposażonej w koła nośne pozbawione gumowych kołnierzy. Próbowano wdrążyć nowe napędy do Panter. Były to silniki benzynowe MAN/Argus o mocy 700 km, BMW 132D o mocy 650 km i diesel Daimler-Benz MB 507 o mocy 850 km. Eksperymentowano również z nowymi transmisjami typu hydro-statyczna oraz hydro-mechaniczna. Również próbowano wyposażyć Panterę w aparaturę do pełnego zanurzenia w wodzie. Koła nośne miały mieć wewnętrzną amortyzację. Na jednym z czołgów testowano miotacz ognia.

Przyrząd nocnego widzenia
Przyrząd nocnego widzenia

W 1944 rozpoczęto pracę nad wyposażeniem Panter w przyrząd nocnego widzenia. Nad takim urządzeniem pracowała firma AEG od 1936 roku. Tego typu przyrząd był montowany na wieżyczce dowódcy. Sam przyrząd był wyposażony w projektor podczerwieni oraz obiektyw umożliwiający widzenie w ciemnościach do 200 m. By zwiększyć zasięg widzenia wyprodukowano mocniejszy projektor podczerwieni „Uhu” montowany na transporterze Sd.Kfz.250/20. Uhu oświetlał cele na odległości 700 m współdziałając z czołgami Pantera.

Sd.Kfz.250/20 Uhu
Sd.Kfz.250/20 Uhu

W listopadzie 1944 r. 63 Pantery wyposażono w przyrządy nocnego widzenia. Warto dodać że były to pierwsze na świecie czołgi wyposażone w tego typu aparaturę. Pod koniec wojny wykonano jeszcze mocniejszy projektor podczerwieni zdolny do oświetlania celów na odległość 4 km. Lecz ze względu na duże gabaryty tego projektora nie zastosowano go na czołgach.

Panther Ausf. F
Panther Ausf. F

Pod koniec 1943 r. rozpoczęto prace projektowe nad Panterą Ausf. F. Najważniejszą zmianą w tym modelu była wieża nazwana „Schmalturm – ciasna wieża”. Wieża ta była mniejsza od standardowej. Opancerzenie wieży z przodu podniesiono do 120 mm, boki i tył do 60 mm a dach do 40 mm. Zastosowano nowy celownik peryskopowo TZF1. Również działo zostało zmodyfikowano otrzymując indeks KwK 44/1. CKMy MG 34 zamieniono na MG 42. Jarzmo działa było podobne do tego zastosowanego w Tygrysie II. Tego typu modyfikacje wykonywano w zakładach firm Krupp oraz Skoda. Początkowo planowano zamontować w wąskiej wieży celownik TZF13 opracowany przez firmę Leitz. Lecz później zmieniono koncepcję na celownik peryskopowy SZF1 ze stabilizatorem. Leitz zdążył dostarczyć 9 takich celowników. Również miał wejść do seryjnej produkcji dalmierz firmy Zeiss. Lecz do końca wojny nie udało się zbudować ani jednego przyrządu tego typu. Wieża typu „Schmalturm” została przystosowana do montażu dalmierza, dwie kuliste maskownice po bokach wieży z przodu, tam właśnie miał znajdować się dalmierz. Ogółem planowano przejście na wąskie wieże w okolicach lipca 1945 roku. Lecz zarówno jak seryjne Ausf. F jak i wąskie wieże pozostały trakcie prac.

Wieża typu Schmalturm
Wieża typu „Schmalturm"

Grubość górnej części nadwozia zwiększono z 17 do 25 mm. Testowano nowe silniki benzynowe: Deutz T8M118 o mocy 700 km i Maybach HL 234 o mocy 850 km. Powstało 5 prototypów Ausf. F testowanych w 1944 roku. Pracę nad tym modelem ukończono lutym 1945 roku. Na Ausf. F miały być montowane radiostację Fu 5. Koła nośne miały być pozbawione gumowych kołnierzy. Jednak do końca wojny prace nad Panterą Ausf. F nie wyszły poza fazę testową. Na jednej z fabryk zajętych przez aliantów znaleziono kilka kadłubów Ausf. F oraz wąskich wież.

Wieża Krupp działo 88 mm
Wieża Krupp działo 88 mm

W trakcie prac nad Ausf. F powstał plan przezbrojenia czołgów Pantera w działo 88 mm KwK 43 L/71. Tego typu wariant uzbrojenia został zaproponowany przez firmę Krupp jesienią 1944 roku. W grudniu 1944 podpisano kontrakt na rozpoczęcie prac nad wąską wieża uzbrojoną w działo 88 mm. Również pracę prowadzała firma Daimler-Benz. W obu firmach podczas prac wynikły komplikację gdyż działo 88 mm było większe od 75 mm, co wymagał wprowadzenia zmian w konstrukcji wąskiej wieży zwiększając jej ciężar o 900 kg.

Wieża Daimler działo 88 mm
Wieża Daimler działo 88 mm

Ostatecznie znaleziono kompromis w postaci nieco rozszerzonej wieży. Taki wariant został zaproponowany przez firmę Daimler-Benz. Krupp szybko sprostował swoją wieże dostosowując ją do wariantu Daimlera lecz z innym jarzmem. W obu przypadkach rozważano użycie celowników teleskopowych ze stabilizacją typu SZF2 lub SZF3. Seryjną produkcję tych że wież zaplanowano na lipiec 1945 roku. Z tym że rozważano nawet przezbrojenie istniejących Panter w takie wieże. Lecz do końca wojny pracę nad nowymi wieżami z uzbrojeniem w postaci działa 88 mm były daleko od końca.

Dane Techniczne
Napęd:
silnik benzynowy Maybach HL 230P30, 12-cylindrowy o mocy 700 km
Trakcja:
gąsienicowa
Transmisja:
mechaniczna
Załoga:
5-osobowa
Radiostacja:
brak danych
Zapas paliwa:
730 l
Opancerzenie
Typ:
stalowe płyty spawane
Przednia płyta:
40-80 mm
Boczne płyty:
40-50 mm
Tyłna płyta:
40-50 mm
Górna płyta:
17-25 mm
Dołna płyta:
17-25 mm
Wieża/nadbudowa:
17-100 mm
Osiągi
Prędkość max:
46 km/h
Zasięg max:
200 km
Pokonywanie rowów:
2,45 m
Pokonywanie ścian:
0,9 m
Kąt podjazdu:
30o
Uzbrojenie
Podstawowe:
działo 75 mm KwK 42 L/70
Dodatkowe:
2-3 CKMy 7,92 mm MG 34 lub MG 42
Wyamiary/masa
Dlugość:
8,86 m
Szerokość:
3,44 m
Wysokość:
2,9-3,1 m
Masa:
448-455 t
***