Pancerium na facebook

Lekkie czołgi BT


W 1930 r ZSRR kupuje od amerykańskiego prywatnego konstruktora Christie, dwa egzemplarze czołgów kołowo-gąsienicowych które mają być dostarczone w październiku 1930 roku. Czołgi zostają przetransportowane z prawie dwu miesięcznym opóźnieniem do ZSRR.
Czołg został oznaczony jako BT (bystro-chodnyj Tank – Szybki czołg). Czołgi BT początkowo miały być produkowane w fabryce "JAAZ" lecz szybko okazało się że ta fabryka nie jest w stanie udźwignąć produkcji tak zaawansowanego czołgu, ostatecznie produkcję przeniesiono do zakładów "Bolszewik" w Charkowie.

Czołg Christie
Czołg Christie

Czołg BT-Christie nie był wyposażony w wieże, dlatego podczas testów prototypów w miejscu wieży zamontowano balast o masie 800 kg. Ergonomia czołgów dostarczonych przez Christie była spartańska nawet jak na warunki sowieckie.
Brakowało dodatkowych włazów dla załogi która musiała wchodzi do czołgu poprzez jeden, brakowało również włazów dla obsługi technicznej, dostanie się do układu napędowego wymagała sporej ilości czasu.
Podwozie kołowo-gąsienicowe umożliwiało poruszanie się zarówno na gąsienicach w trudnym terenie. Gdy była potrzeba poruszania się po drogach, można było zdjąć gąsienice i zamontować je na nadwoziu, wtedy czołg poruszał się na kołach osiągając większą szybkość. Przełożenie trakcji nie wymagało zbyt dużej wprawy, załoga była w stanie przystosować czołg do jazdy kołowej w pół godziny.

Czołg BT-Christie
Czołg BT-Christie

Lekki czołg BT-2

W 1931 stało się oczywistym że czołg BT nie może wejść do seryjnej produkcji bez odpowiednich modyfikacji. Początkowa produkcja szła bardzo powoli, brakowało zarówno części jak i odpowiedniego personelu. Czołgi były wyposażane w silniki Liberty sprowadzane z USA, lecz później planowano zmianę na silnik M-5 produkowany na miejscu. Fabryka „Izhorsky” zaczęła produkować płyty pancerne, w między czasie ukończono prace nad pół-automatycznym działkiem 37 mm PS-2 oraz opracowano i wdrążono do produkcji wieże. Czołg został oznaczony jako BT-2.

Początkowo planowano uzbroić czołg w działko 37 mm PS-2 lecz w 1932 r. to działko nie było jeszcze gotowe do produkcji masowej. W tym samym roku kupiono od niemieckiej firmy Reinmetall działko 37 mm które zostało przystosowane do produkcji w fabryce „Kalinina” i oznaczone jako 37 mm 1K. Później części z działka 1K zostaną użyte w działku PS-2 i będzie produkowane jako 37 mm 5K. Dodatkowym uzbrojeniem był CKM 7,62 mm DT zamontowany w wieży.

Początkowo planowano wyposażenie pierwszych 300 BT-2 w działko 37 mm 5K a następne miały już być wyposażone w działa 45 mm 20k. W 1932 roku z powodu braków w uzbrojeniu ukończono 396 czołgów BT-2 a w 1933 roku 234 czołgi.

Lekki czołg BT-2
Lekki czołg BT-2

Lekki czołg BT-5

W 1933 roku postanowiono o modyfikacji czołgów BT-2 które wciąż borykały się z dużą niedostatków technicznych. Już podczas produkcji czołgu BT-2, opracowano dużą wieże do czołgu typu BT. Nowa wieża była za duża do montażu na standardowym BT-2, czołg musiał zostać zmodyfikowany. Podczas prac nad modernizacją czołgu BT-2, opracowano kilka prototypów nieznacznie od siebie się różniących, były to czołgi oznaczone jako BT-4, BT-5 i BT-6.

Po ostatecznych testach poligonowych do seryjnej produkcji wybrano model czołgu BT-5, wyposażono go w nową wieże i został uzbrojony w potężniejsze działo 45 mm 20K, i CKM 7,62 mm DT podobnie jak w BT-2, zamontowany w wieży. Czołgi BT-5 były produkowane od 1934 roku w dużej ilości.

Lekki czołg BT-5
Lekki czołg BT-5
Lekki Czołg BT-SV-2

W 1937 roku w fabryce Nr. 37 pod nadzorem inż. N. Cyganov, został stworzony prototyp czołgu BT-SV. Czołg powstał na bazie BT-7, zastosowano w nim pancerz pochylony który zapewniał większa wytrzymałość oraz powodował częstsze rykoszetowanie pocisków. Główną różnicą pomiędzy BT-7 była konstrukcja wieży i nadwozia.
W tym samym roku wyprodukowano drugi prototyp z grubszym pancerzem oznaczony jako BT-SV-2. Zmodyfikowano chłodzenie silnika i wentylację kabiny załogi. Czołg został wyposażony w makietę radiostacji.
BT-SV-2 był testowany na przełomie 1937-1938 roku, wykazano że czołg ma dysponuje bardzo dobrym opancerzeniem lecz zastosowane podwozie jest nie wystarczające. Pracę nad czołgiem zostały wstrzymane ale zdobyte doświadczenie zostanie użyte w czołgach A-20 i T-34.

Lekki Czołg BT-SV-2
Lekki Czołg BT-SV-2
Lekki Czołg BT-7

W 1933 postanowiono o wdrążeniu projektu czołgu BT mogącego pełnić wsparcie artyleryjskie przy zachowaniu swej mobilności. Nowy czołg BT musiał być wyposażony w dużą wieże znaną z BT-5 która po modyfikacji miała być uzbrojona w haubice 76,2 mm, zakładano również o przerobieniu przedniej części czołgu, reszta pojazdu miała pozostać bez zmian.

Lekki Czołg BT-7
Lekki Czołg BT-7

Projekt nowego czołgu został zatwierdzony pod koniec 1933 roku, czołg oznaczono jako BT-7. Początkowo czołg miał zostać wyposażony w silnik M-5 znany z poprzednich czołgów BT. Lecz tych silników wciąż produkowano w niewystarczającej ilości, nowy czołg otrzymał silnik M-17 o mocy 400 km.
Pierwszy prototyp BT-7A, był ukończony w maju 1934 roku, lecz już po pierwszych testach, zaszła potrzeba dopracowania chłodzenia silnika. Po tych modyfikacjach czołg przeszedł testy pomyślnie. Drugi prototyp czołgu BT-7, został uzbrojony w działo 45 mm, czołg wyróżniał się tym że był w całości składany za pomocą spawu.

Lekki Czołg BT-7A
Lekki Czołg BT-7A

Czołg został wyposażony w dodatkowy zbiornik paliwa co zwiększyło jego zapas do 840 l benzyny. Zastosowano drobno ogniwowe gąsienice, zapewniające lepszą trakcję pojazdu.
Czołgi były produkowane następująco BT-7 uzbrojony w działo 45 mm 20K wyprodukowano ponad 5000 czołgów. BT-7A czołg wsparcia, uzbrojony w haubice 76,2 mm wyprodukowano ponad 150 czołgów. Ostatnim czołgiem był produkowany od 1939 roku BT-7M wyposażony w silnik diesla wyprodukowano ponad 700 maszyn. Później czołgi BT przyczynią się do powstania legendarnego czołgu T-34.

Lekki Czołg BT-IS

Czołgi BT od swego powstania miały problem podczas poruszania się na kolach w trudnym terenie. W 1934 roku grupa inżynierów zapaleńców zwróciła się do dowództwa z planem na polepszenia mobilności czołgów BT na kolach. Dowództwo rozpatrzyło tą inicjatywę pozytywnie i pozwolono im pracować nad nową modyfikacją.
Pracę trwały w Charkowie 13-osobowa grupa inżynierów w tym główny inżynier N. Cyganow, otrzymała na potrzeby prac czołg BT-2. By polepszyć mobilność czołgów przystosowano układ napędowy do napędzania nie jeden pary kół a trzech. Po czterech miesiącach prac nad pierwszym prototypowym czołgiem który otrzymał oznaczenie BT-IS, rozpoczęto pracę nad drugim prototypem który miał być wysoko mobilny na gąsienicach.

Lekki Czołg BT-IS
Lekki Czołg BT-IS

Nowe podwozie o nietypowej konstrukcji, według obliczeń mogło rozpędzić czołg BT do ogromnej prędkości 105 km/h do tego modyfikacja mogła być montowana na dowolnym czołgu BT. W 1935 roku zostało zamówionych po 3 czołgi z nowym podwoziem.
Fabryka „Specmashtrest” zajmująca się produkcją podwozia dla drugiego prototypu z nieznanych przyczyn nie była w stanie ukończyć żadnego z zamówionych podwozi.

Makieta eksperymentalnego podwozia
Makieta eksperymentalnego podwozia

Pracę nad BT-IS trwały w dużym pośpiechu i już latem 1935 roku rozpoczęto testy poligonowe które czołg przesz pomyślnie. Był w stanie zachować mobilność nawet po utracie dwóch kół nośnych, poruszał się sprawnie po drogach ale również i po bezdrożach zachowując mobilność.
W 1936 rozpoczęto pracę nad przystosowaniem nowego podwozia do czołgu BT-5, prototyp oznaczono jako BT-5-IS. W czołgu zamontowano większe zbiorniki paliwa 640 l wydłużając jego zasięg do 300 km na gąsienicach i 500 km na kołach. Nowe podwozie pozwalało na poruszanie się nawet w przypadku utraty jednej z gąsienic lub kola.
Jednak dowództwo nie było zachwycone możliwościami nowego czołgu i sceptycznie patrzono na wprowadzanie do produkcji BT-5-IS jak i rozpoczęciu prac nad BT-7-IS. W 1936 wyprodukowano mała serie 10 czołgów BT-5-IS na potrzeby testów. Podczas testów czołgi pokonały do 2500 km wykazując o wiele lepsze możliwości trakcyjne niż u zwykłych czołgów BT-5. Planowano produkcję 300 BT-5-IS w 1937 roku i rozpoczęciu prac nad BT-7-IS, lecz plan ten pozostał tylko na papierze.

Lekki Czołg BT-5-IS
Lekki Czołg BT-5-IS
Dane Techniczne
Napęd:
(silnik benzynowy Liberty, 12-cylindrowy o mocy 400 km -BT-2)

(silnik benzynowy M-5, 12-cylindrowy o mocy 400 km -BT-5)

(silnik benzynowy M-17, 12-cylindrowy o mocy 400 km -BT-7)

(silnik benzynowy M-17T, 12-cylindrowy o mocy 500 km -BT-7A)

(silnik diesla B-2, o mocy 400 km -BT-7M)

(silnik benzynowy M-5, 12-cylindrowy o mocy 356 km -BT-IS, BT-5-IS)
Trakcja:
gąsienicowa -wszystkie
Transmisja:
mechaniczna -wszystkie
Załoga:
3-osobowa -wszystkie
Radiostacja:
brak danych
Zapas paliwa:
(360 l -BT-2, BT-5)

(650 l -BT-7, BT-7A)

(600 l -BT-IS)

(570 l -BT-5-IS)
Opancerzenie
Typ:
stalowe płyty spawane -wszystkie
Przednia płyta:
(13 mm -BT-2, BT-5, BT-IS)

(20 mm -BT-7, BT-7A)

(25 mm -BT-5-IS)

(45 mm -BT-SV-2)
Boczne płyty:
brak danych
Tyłna płyta:
brak danych
Górna płyta:
brak danych
Dołna płyta:
brak danych
Wieża/nadbudowa:
brak danych
Osiągi
Prędkość max:
(na kołach 72 km/h, na gąsienicach 51 km/h -BT-2, BT-7, BT-7A, BT-IS)

(na kołach 72 km/h, na gąsienicach 53 km/h -BT-5, BT-5-IS)
Zasięg max:
(200 km -BT-2, BT-5)

(250 km -BT-7, BT-7A, BT-IS, BT-5-IS)
Pokonywanie rowów:
(2,25 m -BT-2)

(2,30 m -BT-5, BT-5-IS)

(2,40 m -BT-7, BT-7A)
Pokonywanie ścian:
(0.55 m -BT-2, BT-5, BT-7)

(0,75 m -BT-7A)

(0,80 m -BT-IS)

(0,90 m -BT-5-IS)
Kąt podjazdu:
(32o -BT-2, BT-5, BT-5-IS)

(42o -BT-7)

(40o -BT-7A)

(25o -BT-IS)
Uzbrojenie
Podstawowe:
(działko 37 mm 5K -BT-2)

(działo 45 mm 20K -BT-5, BT-7, BT-IS, -BT-SV-2, BT-5-IS)

(haubica 76 mm KT -BT-7A)
Dodatkowe:
(2 CKMy 7,62 mm DT -BT-7A)

(1 CKM 7,62 mm DT -reszta)
Wyamiary/masa
Dlugość:
(5,5 m -BT-2)

(5,8 m -BT-5, BT-5-IS)

(5,65 m -BT-7, BT-7A)

(5,6 m -BT-IS)
Szerokość:
(2,23 m -BT-2, BT-5, BT-7, BT-7A)

(2,46 m -BT-IS)

(2,5 m -BT-IS-5)
Wysokość:
(2,17 m -BT-2)

(2,33 -BT-5)

(2,37 m -BT-7)

(2,70 m -BT-7A)

(2,31 m -BT-IS)

(2,36 m -BT-5-IS)
Masa:
(11 t -BT-2)

(11,90 t -BT-5)

(13,20 t -BT-7)

(13,50 t -BT-7A)

(12,80 t -BT-IS)

(13,75 t BT-5-IS)
***