Pancerium na facebook

Czołg średni T-34


Pierwsze seryjne czołgi T-34 miały zostać wyprodukowane w Charkowskiej fabryce Nr. 183 oraz w jednej z Stalingradzkich fabryk. Plan budowy T-34 na rok 1940 był bardzo intensywny ze względu na to że ten czołg miał stać się podstawowym czołgiem średnim armii czerwonej. Planowano również produkcję 2000 silników diesla B-2 do końca 1940 roku. Nawet grożono wyrokami za niedbalstwo jak i opóźnienia w terminach produkcji. Pomimo tego plan nie był zrealizowany na czas. Do tego w między czasie kupiono od Niemców dwa czołgi Pz.III które zostały porównane na poligonie w Kubince z czołgami T-34. Niemieckie czołgi Pz.III ustępowały T-34 pod względem opancerzenia jak i uzbrojenia lecz przewyższały je mobilnością jak i jakością wykonania. Wieża Pz.III mogła pomieścić trzy osoby gdzie w T-34 ledwo mieściło się dwóch ludzi.

jeden z pierwszych T-34
jeden z pierwszych T-34

Również pod kątem mobilności Pz.III przewyższał T-34. Niemiecki czołg rozwijał na drodze prawie 70 km/h gdzie T-34 mógł osiągnąć tylko 48 km/h. Oraz pod kątem innych części Pz.III górował nad T-34 min. zawieszenie, radiostacja, optyka jak i precyzja wykonania i jakość zastosowanych materiałów. Po testach niemal natychmiast wybuchł konflikt pomiędzy zwolennikami jak i przeciwnikami T-34. Ostatecznie postanowiono o pozostawieniu T-34 w produkcji i wprowadzeniu prac nad udoskonalonym modelem T-34M. Niestety jesienią 1940 roku głównym konstruktor T-34 inż. Koshkin umarł na wskutek zapalenia płuc. Dalsze pracę przyjął główny konstruktor inż. Morozov.

czołg T-34 1941
jeden z pierwszych T-34

Zaprojektowano dwa nowe prototypy, A-41 próba poprawienia błędów konstrukcyjnych jak niedostatków bez konieczności wprowadzania dużych zmian w nadwoziu, podwoziu oraz silniku. Zaprojektowano również nową wieże 3 osobową uzbrojoną w działo 76 mm F-34 lecz ten projekt zakończył swój żywot na papierze. Drugi prototyp A-43 bardziej znany jako T-34M był dłuższy i wyższy od poprzedniego T-34. Na jego potrzeby skonstruowano nowy silnik diesla B-5 o mocy 600 km. W czołgu tym zastosowano również nowe zawieszenie. Na potrzeby nowego czołgu zastosowano wieże wcześniej zaprojektowaną dla A-41.

makieta T-34M(A-43)
makieta T-34M(A-43)

W miedzy czasie fabryka Nr. 183 prowadziła produkcję T-34 z dosyć mizernym skutkiem. Latem 1940 r. udało się zbudować zaledwie 4 z 10 zaplanowanych czołgów. Również powstał problem z uzbrojeniem nowego czołgu. Gdyż działa 76 mm F-32 były przeznaczone na ciężkie czołgi KV. Dlatego nowy czołg uzbrojono w działo 76 mm L11 które już nie było wtedy produkowane. Latem 1940 roku w fabryce Nr.92 rozpoczęto prace nad nowym działem 76 mm F-34, które miało stać się podstawowym uzbrojeniem nowych czołgów T-34.

T-34 z działem F-34
T-34 z działem F-34

Pierwsze seryjne T-34 były poddawane testom poligonowym od października do listopada 1940 roku. W styczniu 1941 r. projekt A-43 został zatwierdzony i zaplanowano na marzec budowę dwóch czołgów. W międzyczasie planowano już budowę 500 nowych czołgów na rok 1941. Lecz do maja 1941 r. nie udało się ukończyć prac nad nowym silnikiem diesla B-5. Sama produkcja T-34 okazała się bardzo wymagającą jak na przemysł ciężki ówczesnego ZSRR. Brakowało dosłownie wszystkiego by utrzymać terminy produkcji. Pod koniec lata 1941 r. udało się wyprodukować 1225 czołgów T-34.

czołg T-34 1942
czołg T-34 1942

W 1941 zaczęto powoli montować na nowo wyprodukowanych czołgach T-34 silniki diesla M-17. Natomiast od 1942 r. czołgi T-34 były produkowane w trzech fabrykach: fabryka nr. 183, STZ i nr. 112 „Krasnoye Sormovo”. Większość fabryka po rozpoczęciu II Wojny Światowej zostało przerzuconych w głąb kraju. Z założenia czołgi miały być produkowane identycznie na każdej z tych fabryk lecz w praktyce było zupełnie inaczej. Przez cały czas produkcji w czołgach występowały różne modyfikacje według „widzimisię” zależnie od fabryki. W 1942 r. rozpoczęto produkcję czołgów z wzmocnionymi wieżami i dotykowymi płytami pancernymi montowanymi z przodu pojazdu.

czołg T-34 1943
czołg T-34 1943

Również w 1942 zaczęto produkcję czołgów z nowymi wieżami. W latach 1942-1943 wprowadzono szereg zmian w konstrukcji czołgu T-34, min. zewnętrzne zbiorniki paliwa, zawieszenie, chłodzenie silników. Czołg T-34 produkowane od 1942 r. nieoficjalnie były nazywane T34 mod.1942, takich czołgów do końca 1943 r. wyprodukowano 11461 sztuk. W 1943 r. zaczęto produkować wieże z dodatkową wieżyczką obserwacyjna dla dowódcy. T-34 w tej konfiguracji był produkowany do połowy 1944 r. ostatnie maszyny wyprodukowano w fabryce nr. 174 w Omskie.

T-34 z działem S-53
T-34 z działem S-53

Również próbowano przezbroić T-34 w potężniejsze uzbrojenie. Działo 85 mm S-53 zostało zamontowane na czołgu T-34 w standardowej wieży. Czołg w takiej konfiguracji został przetestowany zimą 1943. Większe gabaryty działa spowodowały że w i tak małej wieży zrobiło się jeszcze ciaśniej. Dalsze pracę z działem 85 mm prowadzono na nowych czołgach T-34-85.

Dane Techniczne
Napęd:
silnik diesla V-2-34, 12-cylindrowy o mocy 500 km
Trakcja:
gąsienicowa
Transmisja:
mechaniczna
Załoga:
4-osobowa
Radiostacja:
71-TK lub 71-TK-3
Zapas paliwa:
460-545 l
Opancerzenie
Typ:
stalowe płyty spawane
Przednia płyta:
45 mm
Boczne płyty:
40 mm
Tyłna płyta:
40 mm
Górna płyta:
20 mm
Dołna płyta:
20 mm
Wieża/nadbudowa:
15-45 mm
Osiągi
Prędkość max:
55 km/h
Zasięg max:
250 km
Pokonywanie rowów:
2 m
Pokonywanie ścian:
0,75 m
Kąt podjazdu:
36o
Uzbrojenie
Podstawowe:
działo 76 mm L-11 lub działo 76 mm F-34
Dodatkowe:
2 CKMy 7,62 mm DT
Wyamiary/masa
Dlugość:
5,90-6,62 m
Szerokość:
3 m
Wysokość:
2,4-2,5 m
Masa:
26-30 t
***